Arbeidsmigranten zijn al decennialang onmisbaar voor de Westfriese economie. Van agrarische toppers in Seed Valley tot logistiek en food: zonder internationale arbeidskrachten komt een groot deel van de bedrijvigheid simpelweg stil te staan. Maar die afhankelijkheid vraagt ook iets terug. Fatsoenlijke huisvesting, regie en draagvlak. En precies daar speelt WBG al jaren een actieve rol in.
De betrokkenheid van de WBG gaat verder terug dan veel mensen denken. Al in 2008 was de organisatie medeondertekenaar van het convenant voor huisvesting van buitenlandse werknemers. Als serieuze gesprekspartner namens het bedrijfsleven. Samen met gemeenten, corporaties en andere partijen werd gewerkt aan brandveiligheid, woonkwaliteit en structuur.
Van zorgen naar actie
Tien jaar later, in 2018, luidde de WBG opnieuw de noodklok. De toestroom van arbeidsmigranten en expats zette de woningmarkt onder druk. Recreatiewoningen werden opgekocht, reguliere woningen verdwenen uit het aanbod. Anderzijds zijn de omstandigheden waarin arbeidsmigranten moeten leven lang niet overal even goed. Vaak wonen ze met teveel mensen bij elkaar of hebben ze geen goede voorzieningen, zoals een eigen bed.
Tegelijkertijd was er veel weerstand vanuit de regio. Mensen willen geen overlast in woonwijken of andere gebieden. Niemand wil een woonvoorziening voor arbeidsmigranten in zijn achtertuin. In een brief aan de zeven Westfriese gemeenten riep de WBG op tot actie: meer sociale woningbouw en betere spreiding. Maar ook meer regie. Geen makkelijke boodschap, maar wel een noodzakelijke.
‘Please in my backyard’
Foto Guillaume Groen
In 2020 volgde een volgende stap. Samen met bedrijven als Action en Hessing, uitzendorganisaties, vakbond FNV en andere partners presenteerde de WBG het ‘Please in my backyard’-plan (PIMBY).
Dat bleef niet bij papier. Tijdens een perspresentatie werd het plan actief gedeeld met bestuurders, media en stakeholders uit de regio. Daarin maakte de WBG duidelijk dat het tijd is om het gesprek te kantelen: van weerstand naar verantwoordelijkheid. Niet meer ‘waar kan het niet’, maar ‘waar kan het wél en hoe organiseren we dat goed?’.
Het plan zelf bevatte concrete voorstellen voor grootschalige, kwalitatieve en beheerde huisvesting op logische locaties, met oog voor leefbaarheid, veiligheid en integratie. De uitwerking werd aangeboden aan het Pact van Westfriesland en vormt nog altijd een belangrijk vertrekpunt in de regionale discussie.
Onderdeel van deze campagne was een virtueel (want beperkingen door het Coronavirus) werkbezoek aan een woonvoorziening voor arbeidsmigranten in Zeewolde. Dit kun je hier nog bekijken. Een mooi voorbeeld van hoe het ook en wél kan.
Netwerk dat deuren opent
Oud-bestuurslid Ramon Stoffer was één van de belangrijkste trekkers van het plan. Volgens Ramon Stoffer ligt de kracht van de WBG juist in die verbindende rol: “Hans Huibers heeft mij in die tijd heel erg geïnspireerd. Hij kon de link leggen tussen het lokale en het grotere netwerk. Er gingen deuren open die anders gesloten zouden blijven. Met hem konden we het plan voor Center Parcs voor arbeidsmigranten ontwikkelen, wat later Plan Groenwijk werd genoemd. Helaas hebben de gemeenten het nooit echt durven oppakken.”
Het illustreert hoe ideeën ontstaan, maar ook hoe lastig de uitvoering soms is.
Blijven bouwen aan balans
Oud-voorzitter Piet Dekker kijkt er na al die jaren nuchter naar, maar ziet ook het pijnpunt: “Het gaat niet zo verkeerd in Westfriesland. Ik zie geen grote problemen. Maar we moeten wel blijven ijveren voor goede huisvesting van arbeidsmigranten. Die balans blijft cruciaal. Zeker in een regio waar de agrarische sector wereldwijd meetelt, maar lokaal niet altijd de erkenning krijgt die ze verdient.”
Het is belangrijk, dat staat vast. Maar toch hebben gemeenten grote moeite om de huisvesting van arbeidsmigranten concreet te organiseren. Diverse ondernemers hebben zelf het initiatief genomen om een woonvoorziening te regelen op eigen terrein. Maar zelfs hiervoor worden de regels steeds strenger. Daarmee wordt het probleem niet opgelost en wordt het voor ondernemers niet makkelijker om de juiste arbeidskrachten te vinden.
Geen vraagstuk van morgen
Arbeidsmigratie is geen tijdelijk dossier. Het is een structureel onderdeel van de Westfriese economie. En dus ook van de maatschappelijke opgave. De WBG laat al decennialang zien dat je als bedrijvengroep meer kunt zijn dan een belangenclub. Door vroeg aan tafel te zitten, samen te werken en soms ook het ongemakkelijke gesprek te voeren, helpt de organisatie richting te geven aan een vraagstuk dat iedereen raakt. Toch blijft het een enorme kwestie.
Van ‘not in my backyard’ naar ‘please in my backyard’. Geen simpele draai, maar wel een noodzakelijke. Anno 2026 lijken voorzichtig projecten van de grond te komen. Maar nog steeds is er heel veel ruimte voor verbetering. Wie gaat anders het werk doen? We zijn nog niet klaar!